ผลการติดตามกรณี กอริลลา “บัวน้อย”

ผลการติดตามกรณี กอริลลา “บัวน้อย”

วันที่ 30 เมษายน 2569

กรณี "บัวน้อย" เป็นลิงกอริลลา เพศเมีย เหลือเพียงตัวเดียวและตัวสุดท้ายในประเทศไทยถูกเลี้ยงอยู่บนสวนสัตว์ลอยฟ้าห้างสรรพสินค้าแห่งหนึ่ง เป็นเวลาหลายสิบปี

ที่ผ่านมามีหลายหน่วยงานทั้งภายในและต่างประเทศ, NGOs, ประชาชนผู้รักสัตว์, และพระสงฆ์ผู้เมตตา (เช่น พระไพศาล วิสาโล) ติดตาม ต่างให้ความสนใจและร่วมรณรงค์ ในหลากหลายมิติ

รวมทั้ง สมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) และองค์กรเครือข่าย ได้มีการแต่งตั้งคณะทำงาน (เฉพาะกิจ) เพื่อพิจารณาประเด็นที่กำลังเป็นที่สนใจของประชาชน (HOT ISSUE) เกี่ยวกับการป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ กรณีกอริลลา "บัวน้อย" ขึ้น เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2568 ที่ผ่านมา โดยมีองค์กรเครือข่าย ร่วมดำเนินการ เช่น มูลนิธิเพื่อนช้าง สมาคมสงเคราะห์สัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ล้านนาด็อกเวลแฟร์ รวมทั้ง ผู้รณรงค์หาบ้านใหม่ให้ “บัวน้อย” นางสินจิรา อภัยทาน และผู้ทรงคุณวุฒิท่านอื่นๆ เช่น ดร.จำเนียร วรรัตน์ชัยพันธ์ ประธานมูลนิธิสถาบันวิจัยและปฏิบัติการสังคม ที่ปรึกษาอาวุโส องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) อดีตผู้อำนวยการอาวุโส สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย รศ.ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ อุปนายก TSPCA นายนิกร จำนง อดีตประธานคณะกรรมาธิการวิสามัญร่างพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ.... ศ.ดร.สพ.ญ.นันทริกา ชันซื่อ ประธานมูลนิธิเอิร์ธ อะเจนด้า ศ.ดร.สพ.ญ.อัจฉริยา ไศละสูต ผู้อำนวยการสำนักงานเลขาธิการองค์การสมาพันธ์ สมาคมสัตวแพทย์แห่งเอเซีย ดร.พลเดช วรฉัตร อดีตเอกอัครราชทูต ณ กรุงโคลัมโบ ศรีลังกาและมัลดิฟส์ นายเจษฎา อนุจารี กรรมการและที่ปรึกษากฎหมาย TSPCA ว่าที่ ร.ต.สุรพล ดวงแข ที่ปรึกษา มูลนิธิสืบ นาคะเสถียร ดร.รัฐกานต์ วิชัยดิษฐ ดร.กิตติคุณ สารคล่อง นายสุริยัน ผาฟองยุน นายธีระพนธ์ บุตรเหมรัศมิ์ และดร.สาธิต ปรัชญาอริยะกุล เลขาธิการและผู้อำนวยการ TSPCA เข้าร่วมเป็นคณะทำงาน และมีประชุม ติดตามกรณีดังกล่าว มาระยะหนึ่งแล้วนั้น

ที่ผ่านมาคณะทำงาน ฯ ได้ดำเนินการ เช่น สรุปข้อมูลเชิงลึก ข้อมูลทางสังคม ประวัติศาสตร์บัวน้อย, ความเห็นสาธารณะ, กรณีศึกษา พยายามค้นหาศึกษาข้อมูลด้านสุขภาพสัตว์ ข้อมูลการตรวจสุขภาพ, ที่ประเมินโดยสัตวแพทย์, (ไม่ใช้เพียงอารมณ์ความรู้สึก) และตรวจสอบความเป็นไปได้ของการบังคับใช้ พ.ร.บ.ป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 และ พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562

คณะทำงานได้ มอบหมายให้ นางสาวโซไรดา ซาลวาลา ผู้ก่อตั้งและเลขาธิการ มูลนิธิเพื่อนช้าง (Friends of the Asian Elephant) ขอเข้าพบเจ้าของ กอริลลา “บัวน้อย” ผ่านคนกลางหลายครั้ง แต่ก็ยังไม่เป็นผล ในการได้รับความร่วมมือจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ได้ร่วมกันพูดคุยแลกเปลี่ยนแนวทางอย่างเป็นทางการ

ข้อสังเกต และข้อเสนอแนะ ของคณะทำงาน ต่อนายกสมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) และต่อสาธารณชน

 หาทางออกที่เป็นไปได้ ในการเคลื่อนย้ายบัวน้อยไปที่เหมาะสม (เช่น สวนสัตว์ปทุมธานี สวนสัตว์เปิดเขาเขียว หรือที่อื่นๆ ) สิ่งที่ต้องคำนึงถึงสูงสุด คือสุขภาพของบัวน้อย ความผูกพัน การปรับตัวของวิถีชีวิตใหม่ในสถานที่ใหม่ โรคภัยไข้เจ็บต่างๆ

 แต่ถ้าเจ้าของไม่ยินยอม แม้ได้หาทางออกทุกวิธีแล้ว ก็ควรสนับสนุนการจัดสวัสดิภาพที่เหมาะสมดีที่สุด ให้บัวน้อยได้ใช้ชีวิตที่สุขสบายที่สุด ยามบั้นปลายชีวิต

 หากเจ้าของเรียกค่า "ชดเชย" การเจรจานี้ ไม่ใช่ "การซื้อขายสัตว์" แต่เป็น “ค่าชดเชยค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงดู” บัวน้อย ต่อไป

 การดำเนินการเน้น จุดยืนการทำงานอย่างมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย เปิดเผย ตรงไปตรงมา ให้เกียรติทุกฝ่าย แม้จะมีผู้เห็นต่างบ้างบางมิติ เพื่อหลีกเลี่ยง ลดความขัดแย้ง โดยใช้แนวทางสันติวิธี

 สิ่งสำคัญที่สุดของคณะทำงาน คือ คำนึงถึง “สวัสดิภาพ” ทั้ง “ร่างกายและจิตใจ” ของ กอริลา “บัวน้อย”

 เน้นการทำงานเพื่อการศึกษา ด้านการอนุรักษ์ และร่วมการขับเคลื่อนสวัสดิภาพสัตว์ ของไทยให้ยั่งยืน ต่อไป

“การดำเนินงานครั้งนี้ ถือเป็นอิสรภาพ การจัดสวัสดิภาพ บั้นปลายชีวิตของ กอริลลา “บัวน้อย”ครั้งสุดท้าย”